05 Sport, cultuur en recreatie

5.1-5.2 Sport en bewegen

Inleiding Sport en bewegen

We ondersteunen een gezonde leefstijl, ruimte om te sporten, bewegen, spelen, ontmoeten en leefbaarheid in wijken en buurten voor alle inwoners. Dit doen we samen met inwoners, verenigingen en andere maatschappelijke partners.

Wat willen we bereiken?

Door het faciliteren en stimuleren van sport en bewegen leveren wij een bijdrage aan een gezonde leefstijl voor onze inwoners. Het speelt daarmee een belangrijke rol in preventie. Tevens werken we met sport en bewegen aan een vitale samenleving.

Door sport en bewegen kunnen onze inwoners zichzelf ontplooien en hun talenten ontdekken. Dit kan bij een vereniging, via gymlessen op school of in de openbare ruimte. We willen de mogelijkheden voor sport en bewegen laagdrempelig en toegankelijk houden met een veilige openbare ruimte die uitnodigt om te bewegen, spelen en ontmoeten. Voor iedereen in onze inclusieve gemeenschap.

5.3 Cultuur

Inleiding Cultuur

Cultuur is belangrijk voor individuen en de samenleving als geheel. Het draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling, welzijn en sociale cohesie.

Wat willen we bereiken?

Het is belangrijk dat de inwoners van Waalre voldoende mogelijkheden hebben om zich te ontplooien en te ontdekken waar ze goed in zijn.

Dat kan door te sporten en bewegen. Maar ook door muziek te maken, te dansen, toneel te spelen of op een andere manier creatief te zijn: in verenigingsverband of zelfstandig. Er is een samenhangend aanbod. We willen de mogelijkheden voor bewegen, sport en cultuur laagdrempeliger en toegankelijker maken. Sport- en cultuurvoorzieningen moeten voor iedereen in onze inclusieve gemeenschap bereikbaar en toegankelijk zijn.

5.6 Media

Inleiding Media

De media- en bibliotheekvoorzieningen hebben een belangrijke rol voor de inwoners van Waalre. Ze bevorderen gelijke toegang tot informatie, stimuleren leesvaardigheid en digitale geletterdheid, en dragen bij aan persoonlijke ontwikkeling en sociale cohesie.

Wat willen we bereiken?

De lokale omroep (een wettelijke verplichting) houdt Waalrenaren op de hoogte van lokaal nieuws in Waalre en omgeving.

Een lokale omroep verzorgt het publieke media-aanbod voor Waalre. Het voorziet in de behoefte van inwoners van de gemeente op het gebied van nieuws en informatie uit de nabije woon- en leefomgeving. Daarnaast vervult de lokale omroep een waakhondfunctie voor de lokale politiek en het bestuur. De omroep heeft een verbindende functie binnen de gemeente.

Het commissariaat voor de media heeft Studio040 aangewezen als lokale omroep voor Waalre

De bibliotheek zorgt voor leesbevordering, taalontwikkeling en mediawijsheid bij kinderen op basisscholen en volwassenen.

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Bibliotheekconvenant 2024–2027 vervullen openbare bibliotheken een cruciale rol in de samenleving. Ze zijn al lang niet meer alleen uitleenpunten voor boeken, maar multifunctionele centra met maatschappelijke taken. Hier zijn de belangrijkste functies zoals erkend door VNG en vastgelegd in het convenant:

Kennis & Informatie: Bibliotheken bieden toegang tot boeken, digitale bronnen, en organiseren informatiebijeenkomsten over thema’s als gezondheid, duurzaamheid en vrijwilligerswerk.
Educatie & Ontwikkeling: Ze ondersteunen een leven lang leren, met taalcursussen, lessen mediawijsheid en platforms voor persoonlijke ontwikkeling.
Leesbevordering: Door initiatieven zoals ‘de Bibliotheek op school’, voorleesmiddagen en leesclubs stimuleren ze lezen, vooral onder jongeren.
Digitale Inclusie: Via Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) helpen ze burgers met digitale vaardigheden en toegang tot overheidsdiensten.
Ontmoeting & Dialoog: Bibliotheken zijn plekken voor debat, sociale interactie en culturele activiteiten zoals themacafés, quizzen en verkiezingsdebatten.

5.7 Openbaar groen

Inleiding Openbaar groen

Het groene karakter en uitstraling is een noodzakelijk en herkenbaar onderdeel van de gemeente Waalre. Die uitstraling willen we behouden en waar mogelijk versterken. We zoeken naar mogelijkheden voor meer groen en reserveren ruimte voor groen bij nieuwbouw om ons als groene gemeente te kunnen blijven profileren. Hierdoor ontstaat tevens ruimte voor klimaatadaptatie en met een meer diverse en natuurlijke inrichting wordt de biodiversiteit vergroot. Dat draagt weer bij aan de leefbaarheid en het karakter van Waalre als aantrekkelijke woon-, verblijf- en werkomgeving blijft hierdoor behouden.

Wat willen we bereiken?

De groene uitstraling als herkenbaar onderdeel van de gemeente Waalre behouden en waar dat kan versterken.

Met de groene uitstraling positioneren we Waalre als aantrekkelijke woon-, verblijf- en werkomgeving. In samenspraak met bewoners komen we tot een integrale en duurzame aanpak van de openbare ruimte. Dat gaat het om behoud of zo mogelijk versterking van de kwaliteit van het openbaar groen en vergroting van de biodiversiteit; ook in het kader van klimaatadaptatie en gezondheid.

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)

Bedragen x €1.000

Exploitatie	Realisatie 2025	Begroting 2026 per 01-07-2026	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
Lasten
5.1 Sportbeleid en activering	195	168	161	161	161	161
5.2 Sportaccommodaties	1.842	1.961	2.004	2.041	1.986	1.973
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie	104	107	109	109	87	87
5.5 Cultureel erfgoed	10	13	35	13	13	13
5.6 Media	546	494	407	392	392	392
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie	2.116	2.221	2.298	2.297	2.337	2.311
Totaal Lasten	4.812	4.964	5.014	5.014	4.976	4.938
Baten
5.1 Sportbeleid en activering	169	92	72	72	72	40
5.2 Sportaccommodaties	1.034	1.065	1.065	1.065	1.065	1.065
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie	11	11	11	11	0	0
5.6 Media	113	0	0	0	0	0
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie	43	40	15	15	15	15
Totaal Baten	1.369	1.207	1.162	1.162	1.151	1.120
Gerealiseerd resultaat	3.443	3.757	3.852	3.852	3.825	3.818

Toelichting

Vergelijking van de bijgestelde begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen op:

Toelichting verschillen lasten:

5.1 Sportbeleid en activering (voordeel € 7.000)

Diverse kleine verschillen

5.2 Sportaccommodaties (nadeel € 43.000)

€ 15.000 nadeel
- Door structurele verhoging in de voorziening onderhoud sportaccommodaties.
€ 25.000 nadeel
- Door structurele stijging kosten groenonderhoud sportparken Aalst en Waalre.
€ 10.000 nadeel
- Door contractuele prijsstijgingen voor dienstverlening van derden.
€ 7.000 voordeel
- Diverse kleine verschillen.

Toelichting meerjarenramingen:

Fluctuaties in kosten onderhoud sportparken door werkzaamheden die om de paar jaar uitgevoerd moeten worden.

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie (nadeel € 2.000)

Diverse kleine verschillen.

Toelichting meerjarenramingen:

Vanaf 2029 komt het budget m.b.t. cultuurloper te vervallen.

5.5 Cultureel erfgoed (nadeel € 22.000)

€ 22.000 nadeel
- Dit betreffen de eenmalige kosten voor de onderhoudswerkzaamheden aan het dak van de kiosk.

Toelichting meerjarenramingen:

Zie toelichting hierboven

5.6 Media (voordeel € 87.000)

€ 87.000 voordeel
- In 2027 is geen rekening gehouden met een extra bijdrage aan de bibliotheek, naast de reguliere subsidie. Middelen voor 2027 zijn toegezegd door het Rijk, maar niet in de meicirculaire 2026 (basis voor deze begroting) opgenomen en om die reden dus ook niet opgenomen in deze begroting.

Toelichting meerjarenramingen:

- Vanaf 2028 vervalt ook de subsidie aan de lokale omroep

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (nadeel €77.000)

€ 38.000 nadeel
- Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning.
22.000 voordeel
- In het structurele budget voor uitbesteding beheer en onderhoud groen is in 2026 incidenteel een post opgenomen voor de vangkraal Diepenvoorde op het structurele budget.
€ 20.000 nadeel
- Budget verhoogd voor bestrijding van de eikenprocessierups.
€ 35.000 nadeel
- Verhoging budget uitbesteding beheer en onderhoud groen vanwege areaaluitbreiding.
6.000 nadeel
- Diverse kleine verschillen.

Toelichting meerjarenramingen:

Stijging van lasten door hogere afschrijvingslasten (incl. rente) op onze investeringen.

Toelichting verschillen baten:

5.1 Sportbeleid en activering (nadeel € 20.000)

€ 20.000 nadeel
- Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning.

5.2 Sportaccommodaties (neutraal)

Geen verschillen.

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Geen verschillen.

5.6 Media

Geen verschillen.

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (nadeel € 25.000)

€ 25.000 nadeel
- Het betreft een incidentele vergoeding in 2026 voor detachering van een medewerker die met pensioen is gegaan, per 2027 hebben we deze inkomsten dan ook niet meer geraamd.

Toelichting meerjarenramingen:

Geen verschil van betekenis.

BBV indicatoren Sport, cultuur en recreatie

Indicator	Omschrijving	Gemeente / referentie	2023	2024	2025	2026
Niet wekelijkse sporters (1x per 4 jaar enquête)	Het percentage inwoners vanaf 19 jaar dat niet wekelijks sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners vanaf 19 jaar	Waalre	-	34,4%	-	-
Niet wekelijkse sporters (1x per 4 jaar enquête)	Het percentage inwoners vanaf 19 jaar dat niet wekelijks sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners vanaf 19 jaar	Amigo gemeenten (5 gemeenten)	-	39,3%	-	-
Niet wekelijkse sporters (1x per 4 jaar enquête)	Het percentage inwoners vanaf 19 jaar dat niet wekelijks sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners vanaf 19 jaar	Gemeenten < 25.000 inwoners		44,1%	-	-

5.1-5.2 Sport en bewegen

Inleiding Sport en bewegen

Wat willen we bereiken?

Door het faciliteren en stimuleren van sport en bewegen leveren wij een bijdrage aan een gezonde leefstijl voor onze inwoners. Het speelt daarmee een belangrijke rol in preventie. Tevens werken we met sport en bewegen aan een vitale samenleving.

Wat gaan we daarvoor doen?

5.3 Cultuur

Inleiding Cultuur

Wat willen we bereiken?

Het is belangrijk dat de inwoners van Waalre voldoende mogelijkheden hebben om zich te ontplooien en te ontdekken waar ze goed in zijn.

Wat gaan we daarvoor doen?

5.6 Media

Inleiding Media

Wat willen we bereiken?

De lokale omroep (een wettelijke verplichting) houdt Waalrenaren op de hoogte van lokaal nieuws in Waalre en omgeving.

Wat gaan we daarvoor doen?

De bibliotheek zorgt voor leesbevordering, taalontwikkeling en mediawijsheid bij kinderen op basisscholen en volwassenen.

Wat gaan we daarvoor doen?

5.7 Openbaar groen

Inleiding Openbaar groen

Wat willen we bereiken?

De groene uitstraling als herkenbaar onderdeel van de gemeente Waalre behouden en waar dat kan versterken.

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)

Toelichting

BBV indicatoren Sport, cultuur en recreatie