06 Sociaal domein

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (CMD / PlusTeam)

Samenkracht en burgerparticipatie (CMD/PlusTeam)

Inleiding Samenkracht en burgerparticipatie

In een tijd waarin maatschappelijke vraagstukken steeds complexer worden, is het van groot belang dat we als gemeente niet alleen vóór, maar vooral mét onze inwoners werken aan oplossingen. Samenkracht – de kracht van inwoners, organisaties en overheid samen – vormt de basis voor een veerkrachtige en inclusieve samenleving. Burgerparticipatie is daarbij geen doel op zich, maar een essentieel middel om beleid beter te laten aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners. Door inwoners actief te betrekken bij het vormgeven van hun eigen leefomgeving, versterken we het vertrouwen, benutten we lokale kennis en vergroten we het draagvlak voor gemeentelijk beleid.

We zagen de afgelopen jaren een stijgende trend in de zorgkosten voor jeugd en Wmo. Met de Taskforce Sociaal Domein hebben we kritisch gekeken naar deze kosten en hebben we maatregelen genomen om deze te beheersen. We borduren voort op de ingezette lijn van de Taskforce. Vast staat dat we de kosten kunnen dempen door preventie, ofwel het voorkomen dat inwoners aanspraak maken op de Jeugdwet of Wmo. We moeten kansen op dit terrein aangrijpen op het moment dat die zich aandienen. Voor preventie is een budget van € 100.000 opgenomen in de begroting. Dit is budgetneutraal, aangezien de budgetten voor de Wmo en Jeugdwet met € 100.000 zijn teruggebracht. Van die €100.000 wordt vanaf 1-1-2027 €75.000 ingezet door de brede welzijnsdienst voor community-building en Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) 18+. De overige €25.000 wordt inzet ter bekostiging van andere preventieve maatregelen.

Wat willen we bereiken?

Inwoners weten zelf de weg te vinden met hun hulpvraag en ontvangen waar nodig passende ondersteuning.

SamenWijzer (Toegang), in de vorm van het Centrum Maatschappelijke Dienstverlening, is zichtbaar, vindbaar en laagdrempelig voor inwoners. Naast familie en vrienden, stellen inwoners gemakkelijk vragen bij school, aan de jeugdgezondheidszorg, aan vrijwilligers van de welzijnsorganisatie of in de gemeenschapshuizen. Inwoners weten waar zij terecht kunnen en zij weten op een natuurlijke manier SamenWijzer te vinden voor informatie, advies en ondersteuning op het gebied van Jeugd, Wmo, leerplicht, minimaregelingen, werk en inkomen, schuldhulpverlening en mantelzorg. SamenWijzer wordt gezien als laagdrempelige voorziening, vergelijkbaar met bijvoorbeeld het consultatiebureau.

We gaan hierbij uit van een integrale aanpak waarbij preventie en normaliseren voorop staan. We streven naar één vaste contactpersoon per huishouden. We kijken nadrukkelijk naar zelfredzaamheid. Wat kan iemand zelf en waar is hulp of ondersteuning nodig?

Wijkcentra

Inleiding Wijkcentra

Dorps- wijk- en buurthuizen spelen een onmisbare rol in het leefbaar houden van dorpen, wijken en buurten. Daarnaast vervullen deze gebouwen en de mensen die erin werken een belangrijke zorgfunctie.

Wat willen we bereiken?

We bieden inwoners de mogelijkheid om deel te nemen aan en/of gebruik te maken van cultureel maatschappelijke activiteiten, wijkzorg en activiteiten buiten de wijk.

We bieden levensloopbestendige en duurzame wijken en buurten en stimuleren deelname aan cultureel maatschappelijke activiteiten, wijkzorg en activiteiten.

Inburgering

Inleiding Inburgering

We voeren de verplichte onderdelen uit van de wet Inburgering 2021. Het doel van deze wet is dat inburgeraars snel en volwaardig meedoen in de samenleving. De gemeente ondersteunt inburgeraars om te participeren naar vermogen, door het leveren van begeleiding, maatwerk en monitoring.

Wat willen we bereiken?

Inburgeraars participeren naar vermogen en zijn de Nederlandse taal machtig.

Binnen het CMD bekijken we de persoonlijke omstandigheden van de inburgeraar op een integrale manier. We bieden daarin passende ondersteuning en maatwerk, zodat de inburgeraar zelfredzaam wordt en naar vermogen kan deelnemen in de maatschappij. Daarnaast stellen we de inburgeraar in staat om de Nederlandse taal te leren.

Huisvesting en begeleiding Oekraïners

Inleiding Huisvesting en begeleiding Oekraïners

In 2027 blijft de gemeente zich inzetten voor de opvang, huisvesting en begeleiding van ontheemden uit Oekraïne. Het betreft Oekrainers die vallen onder de ROOO (Regeling Opvang Ontheemde Oekraïne) en de RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne). Hoewel de instroom naar verwachting stabiliseert, blijft de opgave omvangrijk en vraagt deze blijvende aandacht voor zowel de kwaliteit van de opvang als de ondersteuning gericht op participatie en zelfredzaamheid. De gemeente richt zich op passende huisvesting, gecombineerd met toegankelijke begeleiding op het gebied van werk, onderwijs, gezondheid en maatschappelijke integratie. Hierbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij reguliere voorzieningen, met oog voor maatwerk waar nodig. Er is nog onzekerheid of de SPUK Oekraine na 4 maart 2027 voortgezet zal worden of dat deze over zal gaan in een andere regeling.

Wat willen we bereiken?

Oekraïners voorzien van huisvesting en begeleiding.

De gemeente wil Oekraïense ontheemden voorzien van stabiele en kwalitatief passende huisvesting, variërend van gemeentelijke opvanglocaties tot meer zelfstandige woonvormen. Tegelijkertijd wordt begeleiding geboden die zich richt op praktische ondersteuning in het dagelijks leven, zoals het regelen van voorzieningen, het vinden van werk of scholing en het wegwijs worden in de Nederlandse samenleving. Hierbij wordt ingezet op een geleidelijke overgang naar meer zelfstandigheid, waarbij begeleiding waar nodig wordt aangepast aan de specifieke situatie van huishoudens en individuen.

6.3 Inkomensregelingen

Inleiding Inkomensregelingen

De gemeente vervult een belangrijke rol in het waarborgen van bestaanszekerheid voor haar inwoners. Een deel van de voorzieningen is vastgelegd in de Verordening Participatiewet, terwijl andere ondersteuningsmaatregelen aanvullend zijn opgesteld. Ondersteuning door de gemeente stelt inwoners niet alleen in staat om in hun levensonderhoud te voorzien, maar biedt hen ook kansen om actief deel te nemen aan de samenleving. Door deelname aan werk of door werk-gerelateerde activiteiten te stimuleren, afgestemd op persoonlijke omstandigheden, bevordert de gemeente sociale en economische participatie.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor verschillende inkomensregelingen, met name binnen de Participatiewet. Deze wet omvat de uitvoering van de bijstandsuitkering, het bieden van inkomensondersteuning en het stimuleren van re-integratie naar werk. Daarnaast zijn gemeenten verantwoordelijk voor het uitvoeren van minimaregelingen, bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en schuldhulpverlening.

In paragraaf 6.3.1 lichten we de doelstellingen van het minimabeleid toe en beschrijven we onze ondersteuning aan inwoners met geldzorgen. In paragraaf 6.4 gaan we nader in op de begeleide participatie binnen onze gemeente.

6.3.1 Minimabeleid

Inleiding Minimabeleid

Het belangrijkste doel van het minimabeleid is het borgen van bestaanszekerheid voor inwoners met een laag inkomen. Daarbij ligt de nadruk op het bevorderen van participatie in de samenleving en het toegankelijk maken van essentiële voorzieningen, zodat iedereen volwaardig mee kan doen.

Wat willen we bereiken?

Garanderen van bestaansminimum

De uitvoering van het minimabeleid is vastgelegd in verschillende gemeentelijke regelingen. In het normenoverzicht minimabeleid kunnen inwoners zien of zij in aanmerking komen voor deze regelingen.

6.4 Begeleide participatie

Inleiding Begeleide participatie

Begeleide participatie is een essentieel onderdeel van ons sociaal beleid. Het draagt bij aan een inclusieve samenleving, waarin iedereen naar vermogen kan meedoen. Inwoners die (nog) niet zelfstandig kunnen participeren op de arbeidsmarkt of in de maatschappij, bieden we ondersteuning via trajecten die zijn afgestemd op hun persoonlijke situatie. De begeleiding richten wij op het versterken van vaardigheden, het opbouwen van zelfvertrouwen en het creëren van passende ontwikkelkansen.

Wat willen we bereiken?

Doel van de Participatiewet is dat inwoners zeker kunnen zijn van een bestaansminimum door hen een bijstandsuitkering te geven en/of inwoners die kunnen werken, kansen op werk te geven

De gemeente ondersteunt inwoners met arbeidsvermogen ('kunnen werken') bij hun deelname aan de arbeidsmarkt. Wij werken binnen het kader van de Participatiewet aan het creëren van gelijke kansen voor deze groep op regulier werk. Aan uitkeringsgerechtigde inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen voorzien in hun levensonderhoud, verstrekt de gemeente een passende uitkering. Daarnaast draagt de gemeente bij aan de geleidelijke afbouw van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), waarvan de toegang sinds 1 januari 2015 is afgesloten.

6.6 WMO-beleid

Inleiding WMO-beleid

Het doel van de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015) is: zorgen dat inwoners zo lang en zo volwaardig mogelijk zelfstandig kunnen blijven functioneren en deelnemen aan de samenleving. Gemeenten zijn hierbij verantwoordelijk voor het bieden van de juiste ondersteuning aan inwoners. Zo ondersteunt de gemeente bij langer thuis wonen en zorgt ze dat mensen zoveel mogelijk zelfstandig hun dagelijks leven kunnen leiden. Ook het voorkómen van isolement en het zorgen dat mensen kunnen participeren horen tot de taken van de gemeente. Ten slotte biedt de gemeente ondersteuning aan diegenen die zorgen voor anderen (mantelzorgers).

Wat willen we bereiken?

Inwoners in staat stellen op een zo volwaardig en gelijkwaardig mogelijke manier deel te nemen aan de samenleving.

Dit geldt in het bijzonder voor inwoners die zich in een kwetsbare positie bevinden, beperkingen hebben of problemen ondervinden. De inwoner moet eerst zelf naar oplossingen zoeken, bij voorkeur binnen het eigen sociale netwerk. De gemeente kan hierbij ondersteunen en vangt op wanneer er binnen het eigen sociale netwerk geen oplossing wordt gevonden.

We zorgen voor een passend zorgaanbod (of ondersteunen bij het vinden van een passend zorgaanbod) voor inwoners die zich met een (hulp-)vraag bij de gemeente Waalre melden.

6.7 Maatwerkdienstverlening 18-

Maatwerkdienstverlening 18-

Inleiding Maatwerkdienstverening 18-

Kinderen en jongeren verdienen een omgeving waarin zij veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. De gemeente ondersteunt daarbij waar nodig, maar vertrekt altijd vanuit de kracht van het gewone leven. Dat betekent dat we niet te snel problematiseren, maar eerst kijken wat jongeren, ouders en hun netwerk zelf kunnen, eventueel met lichte ondersteuning. Pas wanneer dat niet voldoende is, zetten we zwaardere vormen van hulp in.

Maatwerkdienstverlening voor jeugdigen tot 18 jaar vraagt om een zorgvuldige balans: nabij en laagdrempelig waar het kan, specialistisch waar het moet. Door in te zetten op preventie, vroegsignalering, samenwerking met onderwijs en jeugdgezondheidszorg, en het versterken van de eigen regie van gezinnen, zorgen we voor passende ondersteuning die aansluit bij de leefwereld van jongeren. Zo bouwen we samen aan een stevige, veerkrachtige basis voor de toekomst.

Wat willen we bereiken?

We gaan uit van eigen kracht en ondersteunen onze jeugdigen waar het nodig is.

Uitgangspunt in ons beleid is dat het eigen sociale netwerk van jeugd en hun opvoeders wordt gebruikt. We richten ons sterk op preventief jeugdbeleid, omdat daardoor ouders en hun kinderen minder specialistische hulpverlening nodig hebben. Er zijn middelen vrijgemaakt (binnen bestaande budgetten) voor preventieve maatregelen.

Wanneer ondersteuning nodig is, moeten professionals van verschillende disciplines elkaar goed weten te vinden. Het motto daarbij is: één gezin, één plan, één coördinator. We zorgen ervoor dat het passend onderwijs en de ondersteuning op grond van de Jeugdwet en Wmo op elkaar aansluiten.

Jeugd- en jongerenwerk

Inleiding Jeugd- en jongerenwerk

Jeugdigen in Waalre groeien op tot volwassenen met positieve vormen van vrijetijdsbesteding, een sociaal netwerk en actieve participatie in de samenleving.

Het jeugd- en jongerenwerk in de gemeente Waalre speelt een cruciale rol in het ondersteunen van jongeren bij hun ontwikkeling en het voorkomen van maatschappelijke problemen. Jongerenwerkers organiseren activiteiten, bieden begeleiding en stimuleren jongeren in het opbouwen van hun zelfvertrouwen. Dat gebeurt in een laagdrempelige setting die aansluit bij jongeren. Het jongerenwerk is actief en zichtbaar op plekken waar jongeren zich bevinden, onder andere in het jongerencentrum en op straat.

Vanaf 1-1-2027 valt het jeugd- en jongerenwerk onder de brede welzijnsorganisatie. Zie hiervoor ook paragraaf 7.1 Volksgezondheid

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)

Bedragen x €1.000

Exploitatie	Realisatie 2025	Begroting 2026 per 01-07-2026	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
Lasten
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie	1.799	2.199	2.102	2.076	2.078	2.031
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO	610	605	615	615	615	615
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd	1.209	955	974	974	974	974
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal	904	917	762	762	762	762
6.3 Inkomensregelingen	5.242	5.895	5.277	5.262	5.262	5.262
6.4 WSW en beschut werk	1.251	1.214	1.148	1.154	1.094	1.032
6.5 Arbeidsparticipatie	385	395	351	347	362	372
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)	659	466	571	571	571	571
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)	1.561	1.750	1.600	1.600	863	840
6.712 Begeleiding (WMO)	849	1.000	850	850	850	850
6.713 Dagbesteding (WMO)	93	165	120	120	120	120
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal	112	0	0	0	0	0
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal	2.319	3.669	3.559	3.228	3.178	3.178
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk	191	0	0	0	0	0
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal	104	0	0	0	0	0
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal	392	0	0	0	0	0
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk	40	35	40	40	40	40
6.791 PGB WMO	225	260	270	270	270	270
6.792 PGB Jeugd	92	100	100	100	100	100
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)	0	0	0	0	0	0
6.821 Jeugdbescherming	110	109	109	109	109	109
6.822 Jeugdreclassering	61	88	88	88	88	88
6.91 Coördinatie en beleid WMO	126	109	110	110	110	110
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd	175	264	322	322	322	322
Totaal Lasten	18.510	20.195	18.968	18.599	17.768	17.646
Baten
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie	369	643	358	358	338	309
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal	20	0	0	0	0	0
6.3 Inkomensregelingen	4.398	4.029	3.506	3.506	3.506	3.506
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)	3	3	3	3	3	3
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)	98	100	100	265	265	265
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal	0	0	0	142	142	142
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd	0	0	8	8	8	8
Totaal Baten	4.888	4.774	3.974	4.281	4.261	4.232
Gerealiseerd resultaat	13.622	15.420	14.994	14.317	13.507	13.414

Toelichting

Vergelijking van de begroting 2027 met de bijgestelde begroting 2026 en meerjarig levert de volgende verschillen op:

Toelichting verschillen lasten:

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (voordeel € 97.000)

€ 15.000 nadeel
- Het budget voor subsidies aan vrijwilligersorganisaties is geraamd volgens de uitgangspunten opgenomen in de subsidieverordening. Vanuit andere taakvelden zijn 2 subsidies toegevoegd aan dit taakveld.
€ 63.000 nadeel
- Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning.
€ 300.000 voordeel
- In 2026 hebben we € 300.000 aangevraagd voor de opvang van vluchtelingen. Hier tegenover staat ook een uitgavenbudget voor dezelfde hoogte. Dit was eenmalig voor 2026, in 2027 daarom hier een voordeel.
€ 59.000 nadeel
- In 2026 hebben we een aanbesteding gehad om een aantal activiteiten centraal onder te brengen in een brede welzijnsorganisatie. Daarom is het volledige budget op dit taakveld ondergebracht. Dit is een verschuiving die op taakvelden 6.23 en 6.3 terugkomt. Voor 2027 is het daarom op dit taakveld een nadeel.
€ 18.000 nadeel
- het beheer van gemeenschapshuis de pracht en Huis van Waalre valt hoger uit.
€ 75.000 nadeel
- Dit betreft een verschuiving m.b.t. preventieve maatregelen vanuit taakveld 6.752 (budgettair neutraal).
€ 30.000 voordeel
- Het budget voor de spuk breed is verlaagd, omdat de SPUK regeling in 2026 is afgelopen. Hiervoor in de plaats is de SPUK AZWA gekomen echter deze is lager en op diverse taakvelden verdeeld.
€ 3.000 nadeel
- Diverse kleine verschillen.